डोटी/सुदूरपश्चिम बासीहरुको मुख्य पर्व गौरा आजदेखि सुरु भएको छ । पहिलो दिन आज बिरुडा भिजाएर पर्व सुरु भएको हो । गौरा पर्व भाद्र शुक्ल वा कृष्ण पञ्चमी देखी अष्टमी सम्म विभिन्न कार्यक्रमहरूको आयोजना गरेर मनाइन्छ । गौरा पर्वको पहिलो दिन महिलाहरूले निराहार रही आआफ्नो घरमा तामा वा पित्तलको भाँडोमा पाँचथरीका गहुँ, केराउ, गहत, मास र गुराउस गेडागुडी भिजाउने गर्छन् ।
यो पर्वलाई पौराणिक कालमा भगवान शिव महेश्वरको प्राप्तिका लागि गौरा गौरी देवी अर्थात पार्वतीले निराहार नित्य आराधना गरि शिवको प्राप्ति भएको विश्वास गरिन्छ । यसरी भिजाएको गेडागुडीलाई ‘बिरुडा’ भन्ने गरिन्छ । महिलाहरुले दोस्रो दिन घर नजिकै रहेका पानीका मुहान र पँधेरामा गई सामूहिक रुपमा बिरुडा पखाल्ने गर्दछन । त्यसैगरी सप्तमीका दिन गौरा देवीलाई नजिकको मठ मन्दिरमा डालोमा स्थापना गर्ने चलन छ । गौरा भित्र्याएर पुजा अर्चना गरि महिलाहरुले दुबो, धागो चढाउने गर्छन । साथै महिलाले आफ्नो अटल सौभाग्य समृद्धि सन्तान र परिवारमा सुख शान्तिका लागि व्रत बसि पूजाआजा गर्ने चल्न रहि आएको छ ।
गौरा पर्वमा व्रतालु तथा श्रद्धालु महिलाहरूद्वारा गौराघरमा गई गरिने शिव र गौरीको पूजा अर्चनामा बिरुडालाई अक्षता र प्रसादका रूपमा प्रयोग गर्ने गरिन्छ । यसरी गौरा भित्र्याइसकेपछि विसर्जन नगरिएसम्म गौराघर अथवा खुला स्थानमा पुरुष तथा महिलाहरू छुट्टाछुट्टै रूपमा गोलबद्ध भई स्थानीय लोक भाषामा धमारी, देउडा खेल खेलेर रमाउने गर्दछन ।
तिथि हेरी उपयुक्त दिन विसर्जन गरिने गौरा पर्वले धार्मिक, आस्था, आपसी सद्भाव बढाउन मद्दत पुर्याउने मात्र नभई व्रत बसी शिव र गौरीको पूजाआजा गर्नाले सुख शान्ति प्राप्त हुने, ईष्ट र कुलदेवता प्रसन्न हुने जनविश्वास रहिआएको छ । प्रदेश बाहिर रहेका सुदुरपश्चिमेलीहरु देउडामा रमाउन फर्किने गर्छन । गौरामा विवाहित चेलीहरु पनि माइत आउने चलन छ ।
गौरा पर्व सुदूरपश्चिममा मात्रै नभएर कणर्ाली प्रदेशको केही जिल्ला र छिमेकी देश भारतको उत्तराखण्डको कुमाउँ क्षेत्रमा समेत यो पर्व धुमधामका साथ मनाउने गरिन्छ ।
